4.1 C
Warszawa
wtorek, 20 października, 2020

WSZYSTKO, CO CHCIELIBYŚCIE WIEDZIEĆ O HORMONACH I GINEKOLOGII, ALE BOICIE SIĘ ZAPYTAĆ

Zespół policystycznych jajników- czy da się go wyleczyć?

Musisz to przeczytać

Jak wspomniałam w poprzednim wpisie, zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyczy 5-12% kobiet i jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń hormonalnych. Charakteryzuje się on cechami klinicznymi podwyższonych androgenów u kobiet (nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn, łysieniem typu męskiego czy trądzikiem), lub jedynie podwyższonymi stężeniami testosteronu we krwi (nie muszą się one manifestować w wyglądzie pacjentki). Inne cechy tego zespołu to zaburzenia cyklu miesiączkowego i brak jajeczkowania. Towarzyszyć tym objawom może w badaniu ultrasonograficznym obraz jajników policystycznych (nadmierna liczbę małych pęcherzyków).  

Na co narażone są pacjentki z PCOS

Młode kobiety, u których rozpoznaje się zespół policystycznych jajników, zazwyczaj skoncentrowane są na swoich obecnych dolegliwościach i problemach estetycznych, a przede wszystkim żywią obawę, że nie będą mogły mieć dzieci. Jest to uzasadniona obawa, gdyż w PCOS nie występują owulacje (lub są one rzadkie), i w konsekwencji zajście w ciążę jest utrudnione. Co nie znaczy, że niemożliwe, bo dobrze prowadzona przez lekarza pacjentka, świadoma swojej choroby, odpowiednio przygotowana do ciąży, często zachodzi w nią w ciągu kilku pierwszych miesięcy starań i nawet tego problemu nie dostrzeże. Niewiele młodych kobiet zdaje sobie sprawę, że PCOS towarzyszą inne schorzenia, których obecność nie tylko wpływa na jakość życia, ale również przyczynia się do jego skrócenia. Należą do nich: 

  • Nadwaga lub otyłość (u 40-85% pacjentek)
  • Insulinooporność (u 30% szczupłych, u 70% otyłych)
  • Cukrzyca typu 2
  • Niealkoholowe stłuszczenie wątroby
  • Bezdech senny
  • Zaburzenia nastroju (depresja)
  • Zaburzenia łaknienia.

Jakie badania powinna przejść kobieta, u której stwierdzono PCOS?

Po rozpoznaniu zespołu policystycznych jajników należy obliczyć wskaźnik masy ciała (BMI) pacjentki oraz dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego i ocena BMI. Wskazane jest również wykonanie testu obciążenia 75 g glukozy (OGTT), a w przypadku braku możliwości jego wykonania- pomiar glukozy na czczo oraz hemoglobina glikowana (HbA1C). Badania te służą ocenie gospodarki węglowodanowej organizmu. Obecnie obowiązujące zalecenia towarzystw naukowych nie rekomendują wykonywania testów w kierunku insulinooporności celem rozpoznania PCOS lub wprowadzenia leczenia tego schorzenia. Pacjentki z prawidłowym wynikiem OGTT powinny mieć powtarzany ten test co 2 lata lub częściej w przypadku pojawienia się dodatkowych czynników ryzyka, natomiast te z nieprawidłowym wynikiem OGTT powinny być badane co rok w kierunku cukrzycy typu 2. 

Ze względu na możliwość współistnienia innych schorzeń towarzyszących lub wynikających z PCOS, lekarz powinien zadać pacjentce pytania pod kątem występowania objawów obturacyjnego bezdechu sennego (chrapanie, senność w ciągu dnia, poranne bóle głowy), jak i depresji, zaburzeń nastroju oraz kompulsywnego objadania się. W przypadku takich zaburzeń należy pacjentkę skierować do specjalistów nimi się zajmujących (lekarz medycyny snu, psychiatra). 

Jak należy prowadzić leczenie u pacjentki z zespołem policystycznych jajników?

U pacjentek z nadwagą (BMI > 25 kg/m2) lub otyłością (BMI ≥30 kg/m2) obniżenie masy ciała powinno być postępowaniem pierwszego rzutu. Jest ono możliwe przez wdrożenie odpowiedniej diety (zazwyczaj charakteryzującej się produktami o niskim indeksie glikemicznym) oraz dostosowanej indywidualnie aktywności fizycznej. Takie postępowanie należy zalecać również pacjentkom szczupłym, gdyż u wszystkim dzięki niemu obniża się ryzyko chorób metabolicznych, cykle owulacyjne ulegają przywróceniu i zwiększa wskaźnik żywych urodzeń.

Wyżej wymienione zalecenia dotyczą wszystkich pacjentek. Natomiast dalsze leczenie zależne jest od celu, jaki pacjentka chce osiągnąć:

  1. U kobiet z nadmiernym owłosieniem, trądzikiem, łysieniem lub podwyższonymi stężeniami androgenów we krwi oraz zaburzeniami miesiączkowania zaleca się dwuskładnikową antykoncepcję hormonalną, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej (zwłaszcza w przypadku kobiet z BMI ≥30 kg/m2 w wieku > 40 lat). Takie postępowanie ma na celu obniżenie poziomu hormonów męskich, a w konsekwencji zmniejszenie trądziku, łysienia, nadmiernego owłosienia, co nie tylko pozwala na uzyskanie efektów estetycznych, ale też na samoocenę pacjentki. Poza tym dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna umożliwia regularne występowanie miesiączek, a to z kolei zapobiega rozrostom oraz rakowi błony śluzowej macicy, na które pacjentki z PCOS są narażone. 

Pacjentka musi być poinformowana, że leczenie jest długotrwałe i na efekty w zakresie redukcji nadmiernego owłosienia czy łysienia trzeba poczekać nawet 6-9 miesięcy. I oczywiście należy być świadomym, że włosy, które już wyrosły, pod wpływem leczenia nie wypadną, więc należy posiłkować się metodami epilacji (najskuteczniejszą jest terapia laserowa). Celem leczenia jest zmniejszenie lub zahamowanie odrastania nowego owłosienia.  

W przypadku braku satysfakcjonujących wyników leczenia po 6 miesiącach terapii dwuskładnikową antykoncepcją hormonalną zaleca się dołączenie spironolaktonu.

U pacjentek, które mają przeciwwskazania do leczenia dwuskładnikową antykoncepcją lub które nie chcą takiej terapii, zaleca się gestageny w II fazie cyklu lub wkładki domaciczne uwalniające gestageny. Takie leczenie pozwala na uzyskanie regularnych krwawień miesięcznych, jednak nie niweluje objawów nadmiaru androgenów.

  1. U pacjentek, które chcą zajść w ciążę, postępowanie jest inne. Stosuje się leki indukujące owulację, a w przypadku braku efektów takiego leczenia lub nadmiernej odpowiedzi jajników na leki (co stwarza ryzyko ciąży mnogiej), pacjentka kierowana jest do zapłodnienia pozaustrojowego (IVF). 
  1. U pacjentek otyłych, z insulinoopornością, stanem przedcukrzycowym czy cukrzycą typu 2, jak i pragnących zajść w ciążę, stosuje się lek przeciwcukrzycowy- metforminę w dawkach i formie dostosowanej indywidualnie. Należy takie leczenie wdrażać stopniowo (25% pacjentów nie toleruje leku ze względu na zaburzenia żołądkowo-jelitowe). Jak się okazuje, metformina przywraca cykle owulacyjne u 50% pacjentek (choć według niektórych badań nawet u 90%).
  1. Obecnie zaleca się suplementację mioinozytolem u pacjentek z PCOS, który  korzystnie wpływa na poprawę parametrów metabolicznych oraz hormonalnych (obniżenie stężenia testosteronu), jak i na możliwości uzyskania ciąży.
  1. Wprawdzie nie znalazły jeszcze miejsca w standardach postępowania u pacjentek z zespołem policystycznych jajników ze względu na małą liczbę przeprowadzonych badań, ale korzystne efekty uzyskiwano po zastosowaniu antyoksydantów takich jak koenzym Q10, resweratrol czy melatonina. Ponieważ PCOS jest częstym schorzeniem, stale toczy się wiele badań nad tą chorobą, które z pewnością dostarczą nowych informacji, w jaki sposób jeszcze można pomóc pacjentkom nim dotkniętym. 

Tagi: PCOS, zespół policystycznych jajników, jajniki policystyczne, jajniki USG, nieregularne miesiączki, trądzik, hirsutyzm, wypadanie włosów, łysienie, testosteron, OGTT, insulinooporność, metformina, mioinozytol, spironolakton

Powiązane artykuły

0 0 vote
Ocena artykułu
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
- Ginendo -

Najnowsze