16.2 C
Warszawa
środa, 12 sierpnia, 2020

Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o hormonach i ginekologii
a balibyście się zapytać.

Prolaktyna-przyjaciel czy wróg?

Musisz to przeczytać

Seks a hormony

Co się dzieje z naszymi hormonami, kiedy uprawiamy seks Wiemy o tym, z jakim zadowoleniem, odprężeniem i uczuciem spełnienia...

W jaki sposób jod może wpłynąć na podwyższenie IQ?

Jod jest kluczowym pierwiastkiem do produkcji hormonów tarczycy, a dostarczany jest przede wszystkim z pożywienia. Jego niedobór w pożywieniu powoduje zmniejszenie produkcji...

Za dużo hormonów męskich u kobiet

Skąd się biorą androgeny u kobiet Powszechnie wiadomo, że androgeny, czyli hormony męskie, w tym ich główny przedstawiciel- testosteron,...

Zespół policystycznych jajników czy jajniki policystyczne?

Zdarza się, że pacjentka trafia na rutynowe badanie ultrasonograficzne narządu rodnego, czasem profilaktyczne (choć czasem jest też na nie kierowana z jakiegoś...

Kobiety borykające się z zaburzeniami cyklu miesiączkowego czy mające problemy z zajściem w ciążę i poszukujące pomocy ze strony ginekologa czy endokrynologa w pierwszej kolejności powinny mieć ocenione działanie tarczycy, ale drugim badaniem jest oznaczenie stężenia prolaktyny.

Co to jest prolaktyna i do czego służy?

Prolaktyna jest hormonem wydzielanym z mózgu, a dokładniej z przysadki mózgowej. Jej fizjologiczne wydzielanie zależne jest od pory dnia. Najważniejszym zadaniem prolaktyny jest przygotowanie gruczołu piersiowego ciężarnej do produkcji mleka po porodzie, a w okresie poporodowym dzięki ssaniu sutka przez niemowlę dochodzi każdorazowo do wzrostu stężenia prolaktyny, dzięki czemu laktacja jest utrzymywana dopóty, dopóki dziecko jest przystawiane do piersi.

. W jakich sytuacjach fizjologicznych dochodzi do wydzielania prolaktyny?

Jak wcześniej wspomniano, prolaktyna odpowiada za uruchomienie i utrzymanie laktacji, więc najwyższe stężenia prolaktyny we krwi obserwujemy w ciąży (wielokrotnie przekraczające normę dla nie ciężarnych), a także w okresie karmienia piersią. Wydzielanie prolaktyny zależy od pory dnia i w nocy (w czasie snu) jej stężenia są najwyższe. Poza ciążą stężenie prolaktyny wzrasta w odpowiedzi na dotykanie brodawek sutkowych, stosunek seksualny, aktywność fizyczną, stres czy nawet spożycie posiłku! Dlatego ważne jest, aby pobieranie krwi na prolaktynę odbywało się nie po porannym joggingu, stosunku, śniadaniu, w warunkach względnego odprężenia. U niektórych osób nawet pobranie krwi jest tak stresogenne, że poziom prolaktyny może wzrosnąć! Trzeba mieć na uwadze, że silny stres, jak i nieregularne pory oraz długość snu (np. u osób wykonujących pracę zmianową) mogą wpływać po podwyższenie poziomu prolaktyny. 

Hiperprolaktynemia

O hiperprolaktynemii mówimy, kiedy dochodzi do podwyższenia stężenia prolaktyny we krwi powyżej normy przyjętej w danym laboratorium i w danych jednostkach (należy wartość prolaktyny odnieść do normy podanej na wyniku). I pamiętać oczywiście o fizjologicznych przyczynach wzrostu jej stężenia, wymienionych powyżej, żeby uniknąć stresu i rozpoczynania niepotrzebnej diagnostyki. Generalną zasadą jest, żeby tego badania (jak i wielu innych badań hormonalnych) nie wykonywać, jeśli objawy kliniczne nie wskazują na hiperprolaktynemię.

Jakie mogą być objawy hiperprolaktynemii?

Jak wcześniej wspomniano, poziom prolaktyny należy oznaczyć w przypadku zaburzeń miesiączkowania czy problemów z zajściem w ciążę. Przy niewielkiego stopnia podwyższeniu stężenia prolaktyny występują skrócone cykle menstruacyjne (trwają one krócej niż 21 dni). Dochodzi wówczas do skrócenia II fazy cyklu (tzw. lutealnej), co uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej. Pojawia się bolesność piersi. Przy wyższych stężeniach prolaktyny nie dochodzi do owulacji i cykle miesiączkowe są wydłużone, bądź w ogóle miesiączka się zatrzymuje. Może wystąpić mlekotok (czyli wydzielina z brodawek sutkowych nie związana z ciążą i laktacją, o zabarwieniu przezroczystym lub białawym). Czasem wyciek z brodawki jest samoistny, a czasem pojawia się dopiero przy ucisku (ale obie te sytuacje nie są prawidłowe i wymagają diagnostyki). 

Hiperprolaktynemia powoduje zmniejszenie fizjologicznych stężeń estrogenów, co jest przyczyną obniżenia libido, bolesnych stosunków płciowych związanych z suchością pochwy, a w przypadku długotrwałych wysokich poziomów prolaktyny może dojść do powstania osteoporozy

Jeśli przyczyną hiperprolaktynemii jest guz okolicy przysadki mózgowej, mogą występować objawy spowodowane uciskiem masy guza na nerwy wzrokowe – bóle głowy i ubytki w polu widzenia.

Co może być przyczyną hiperprolaktynemii?

Bardzo ważne jest to, żeby zdawać sobie sprawę, że hiperprolaktynemia jest objawem jakiejś nieprawidłowości, a nie chorobą sama w sobie. U jej podłoża (po wykluczeniu fizjologicznych jej przyczyn) mogą leżeć:

  • guz przysadki, wydzielający prolaktynę (zazwyczaj mały, o średnicy < 10 mm, zwany mikrogruczolakiem, łagodny, lub makrogruczolak- powyżej 10 mm średnicy).
  • inne zaburzenia okolicy przysadki mózgowej (guzy, choroby zapalne, urazy mózgu).
  • inne zaburzenia hormonalne (np. niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników). Wówczas należy leczyć chorobę podstawową.
  • zaburzenia funkcji nerek i wątroby, które odpowiadają za metabolizm prolaktyny i również w tym przypadku należy dążyć do wyrównania ich działania.
  • stosowanie leków, przeważnie o działaniu ośrodkowym, takich jak niektóre leki przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, przeciwnadciśnieniowe, czy (np. w antykoncepcji) estrogeny, ale też działające na poziomie przewodu pokarmowego (metoklopramid, fenotiazyny, risperidon, niektóre inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, sulpiryd, domperidon, werapamil).

Jak zdiagnozować hiperprolaktynemię?

Ocena poziomu hormonu prolaktyny opiera się o pomiar jednorazowy lub kilkukrotny. W przypadku znacznie podwyższonego stężenia prolaktyny i dodatkowo obecnych klinicznych objawów hiperprolaktynemii (wraz z ewentualnymi objawami obecności guza mózgu) wskazana jest diagnostyka obrazowa, a więc rezonans magnetyczny przysadki mózgowej. W przypadkach wątpliwych można posiłkować się testami czynnościowymi, które mogą wskazywać na tzw. hiperprolaktynemię reaktywną (czynnościową) , czyli związaną z nadmierną reakcją przysadki na bodźce fizjologiczne (choć ten test nie jest uznawany przez wszystkich endokrynologów). 

Stwierdzenie hiperprolaktynemii bez obecności objawów klinicznych jej nadmiaru może wynikać z obecności nieprawidłowej cząsteczki tego hormonu, czyli makroprolaktyny, która- mimo wysokich jej stężeń- ma małą aktywność biologiczną i nie wymaga leczenia.

Jak leczymy hiperprolaktynemię?

W przypadku stwierdzenia takich przyczyn hiperprolaktynemii, jak choroby tarczycy, nerek czy wątroby, to ich leczenie powinno być priorytetem. Leczeniem z wyboru hiperprolaktynemii, również spowodowanej guzem wydzielającym prolaktynę , jest farmakoterapia, dobierana indywidualnie. Leczenie operacyjne wskazane jest w przypadku dla guzów opornych na leki i  w sytuacjach nietolerowania leczenia zachowawczego.

A na koniec ciekawostka. Okazuje się, że również mężczyźni mogą mieć hiperprolaktynemii! A więc, panowie, pomyślcie o zbadaniu prolaktyny, jeśli zauważycie u siebie następujące objawy:

– zaburzenia potencji

– obniżone libido

– powiększenie gruczołów piersiowych

– zmniejszenie owłosienia płciowego

– zmniejszenie masy mięśniowej

– mimo starań nie możecie doczekać się potomstwa.

TAGI: prolaktyna, hiperprolaktynemia, hiperprolaktynemia reaktywna, hiperprolaktynemia  czynnościowa,  mlekotok, zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, cykle bezowulacyjne, makroprolaktyna

- Ginekologia Endokrynologia -

Powiązane artykuły

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Zostaw komentarz
Imię

- Ginendo -

Najnowsze

Seks a hormony

Co się dzieje z naszymi hormonami, kiedy uprawiamy seks Wiemy o tym, z jakim zadowoleniem, odprężeniem i uczuciem spełnienia...

W jaki sposób jod może wpłynąć na podwyższenie IQ?

Jod jest kluczowym pierwiastkiem do produkcji hormonów tarczycy, a dostarczany jest przede wszystkim z pożywienia. Jego niedobór w pożywieniu powoduje zmniejszenie produkcji...

Za dużo hormonów męskich u kobiet

Skąd się biorą androgeny u kobiet Powszechnie wiadomo, że androgeny, czyli hormony męskie, w tym ich główny przedstawiciel- testosteron,...

Zespół policystycznych jajników czy jajniki policystyczne?

Zdarza się, że pacjentka trafia na rutynowe badanie ultrasonograficzne narządu rodnego, czasem profilaktyczne (choć czasem jest też na nie kierowana z jakiegoś...

Zespół policystycznych jajników- czy da się go wyleczyć?

Jak wspomniałam w poprzednim wpisie, zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyczy 5-12% kobiet i jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń hormonalnych. Charakteryzuje się...