16.2 C
Warszawa
środa, 12 sierpnia, 2020

Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o hormonach i ginekologii
a balibyście się zapytać.

Zespół policystycznych jajników czy jajniki policystyczne?

Musisz to przeczytać

Seks a hormony

Co się dzieje z naszymi hormonami, kiedy uprawiamy seks Wiemy o tym, z jakim zadowoleniem, odprężeniem i uczuciem spełnienia...

W jaki sposób jod może wpłynąć na podwyższenie IQ?

Jod jest kluczowym pierwiastkiem do produkcji hormonów tarczycy, a dostarczany jest przede wszystkim z pożywienia. Jego niedobór w pożywieniu powoduje zmniejszenie produkcji...

Za dużo hormonów męskich u kobiet

Skąd się biorą androgeny u kobiet Powszechnie wiadomo, że androgeny, czyli hormony męskie, w tym ich główny przedstawiciel- testosteron,...

Zespół policystycznych jajników czy jajniki policystyczne?

Zdarza się, że pacjentka trafia na rutynowe badanie ultrasonograficzne narządu rodnego, czasem profilaktyczne (choć czasem jest też na nie kierowana z jakiegoś...

Zdarza się, że pacjentka trafia na rutynowe badanie ultrasonograficzne narządu rodnego, czasem profilaktyczne (choć czasem jest też na nie kierowana z jakiegoś powodu) i lekarz stwierdza, że „jajniki są policystyczne”. I co wtedy zazwyczaj następuje? Kobieta wraca do domu, otwiera przeglądarkę internetową i zaczyna czytać, co jej jest…Dowiaduje się, że będą rosnąć jej włosy w miejscach typowych dla mężczyzn, że będzie otyła, a nawet może mieć cukrzycę, no i najbardziej niepokojące dla młodych osób- że nie będzie mogła mieć dzieci…

Jak można rozpoznać obraz jajników policystycznych w USG? 

Oczywiście nie można rozpoznać ani diagnozować jajników policystycznych w czasie stosowania leczenia hormonalnego (w tym dwuskładnikowej antykoncepcji doustnej, przezskórnej czy dopochwowej). W chwili obecnej, kiedy dysponujemy aparatami ultrasonograficznych o bardzo wysokiej rozdzielczości, aby rozpoznać jajniki policystyczne w USG, trzeba stwierdzić przynajmniej w jednym jajniku powyżej 20 pęcherzyków o średnicy mniejszej niż 9 mm w jajniku (patrz; zdjęcie) lub- jeśli dysponujemy gorszej jakości sprzętem- objętość jajnika musi przekraczać 10 ml. Nie można rozpoznać obrazu jajników policystycznych, jeśli obecny jest pęcherzyk przedowulacyjny (tzw. dominujący) lub ciałko żółte (czyli dowód na przebytą owulację). Nie każda pacjentka zdaje sobie sprawę, że w wieku reprodukcyjnym pęcherzyki w jajniku są jak najbardziej prawidłowe (to przecież z jednego z nich dojdzie do jajeczkowania i poczęcia dziecka). Różnica w przypadku zespołu policystycznych jajników polega na tym, że pęcherzyków jest więcej niż w warunkach prawidłowych i nie dojrzewają one jak u zdrowej pacjentki.

Zdjęcie. Obraz ultrasonograficzny jajnika policystycznego. 

Czy więc taki obraz jajników wystarcza do rozpoznania zespołu policystycznych jajników (ang. Polycystic Ovary Syndrome- PCOS)? Otóż nie! Okazuje się, że aż 25% całkowicie zdrowych kobiet, bez żadnych zaburzeń hormonalnych, może mieć tak wyglądające jajniki. Tak więc NIGDY nie należy kierować pacjentki do dalszej diagnostyki po stwierdzeniu jedynie obrazu jajników policystycznych w USG (chyba że podejrzewamy u niej problemy hormonalne). Po pierwsze, żeby rozpoznać PCOS, trzeba wykluczyć inne zaburzenia hormonalne (takie jak choroby tarczycy, nadnerczy, hiperprolaktynemię). 

U kogo możemy podejrzewać zespół policystycznych jajników?

Zespół policystycznych jajników możemy podejrzewać u pacjentek, które:

  • mają nieregularne miesiączki (zwykle rzadko występujące, rzadziej niż co 35 dni, a nawet występujące co 2-6 miesięcy). Zdarza się, że pacjentki chorujące na PCOS miesiączkują… raz w roku!
  • mają nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn (te miejsca to: . górna warga, broda, klatka piersiowa, górna i dolna część pleców, górna i dolna część brzucha, ramiona, uda
  • mają trądzik
  • mają łysienie typu męskiego (czyli przerzedzenie włosów, szczególnie na czubku głowy i skroniach, czyli tzw. zakola)
  • w zleconych badaniach mają podwyższone stężenia hormonów męskich, szczególnie testosteronu. 

Żeby mieć rozpoznany zespół policystycznych jajników, pacjentka musi spełniać 2 z trzech poniżej występujących kryteriów:

1/ nadmierne owłosienie, trądzik, łysienie i/lub podwyższone stężenie testosteronu we krwi

2/ nieregularne miesiączki

3/ obraz jajników policystycznych w badaniu USG.

No i- jak wcześniej wspomniano- należy wykluczyć inne przyczyny hormonalne takich objawów. Oznacza to, że w grupie pacjentek z zespołem policystycznych jajników znajdą się kobiety ze znacznymi objawami klinicznymi (z nadmiernym owłosieniem na ciele, łysiejące, z trądzikiem i np. brakiem miesiączki), ale i takie, które mają regularne miesiączki, ale obraz jajników policystycznych w USG i podwyższony testosteron we krwi. 

Problemy z rozpoznaniem zespołu policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyczy 5-12% kobiet i jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń hormonalnych. Okazuje się, że prawdopodobnie z kilku przyczyn (brak znajomości kryteriów rozpoznania, różne obrazy kliniczne, nadinterpretacje obrazów ultrasonograficznych i inne) u ponad 1/3 pacjentek rozpoznanie zajmuje około 2 lat. Zdarza się, że pacjentki nie zgłaszają lekarzom (bądź nie są pytane) o występowanie trądziku czy nadmiernego owłosienia. Zgłaszanie tych objawów to sprawa bardzo subiektywna; zdarza się, że pacjentka, przyzwyczajona od okresu młodości do regularnych wizyt w gabinecie kosmetycznym i maskująca zmiany skórne odpowiednim makijażem nie traktuje trądziku jako problemu, a więc go nie zgłasza. Podobnie jest z nadmiernym owłosieniem; niektóre pacjentki, zwłaszcza brunetki, skarżą się na nadmierne owłosienie na podudziach i przedramionach (a nie są to obszary androgenozależne), a inne, które od lat stosują metody epilacji, zwłaszcza permanentnej, mają w rzeczywistości nadmierne owłosienie, który lekarzowi trudno rozpoznać na podstawie badania przedmiotowego.

Uwaga! Jeśli objawy takie jak łysienie typu męskiego, nadmierne owłosienie i trądzik pojawiają się w krótkim czasie, a dodatkowo towarzyszy temu obniżenie barwy głosu, przerost mięśni, przerost łechtaczki, trzeba natychmiast zwrócić się do lekarza i poszukiwać guza wydzielającego androgeny. Bardzo istotna jest więc dynamika narastania objawów. 

Jakie badania hormonalne należy wykonać w przypadku podejrzenia zespołu policystycznych jajników? 

Badań hormonalnych nie należy przeprowadzać w czasie leczenia antykoncepcją hormonalną (doustną, przezskórną, dopochwową) ani w czasie stosowania leków obniżających androgeny (np. spironolaktonu). Oceniamy:

  • Testosteron całkowity- w normie lub umiarkowanie podwyższony
  • Białko wiążące hormony płciowe (SHBG)- w normie lub niskie
  • Wskaźnik wolnych androgenów (FAI)- wyliczany przez lekarza na podstawie stężenia testosteronu i SHBG
  • Prolaktyna– może być nieznacznie podwyższona (u 40% pacjentek z PCOS)
  • TSH– do wykluczenia zaburzeń tarczycowych
  • 17-hydroksyprogesteron– do wykluczenia wrodzonego przerostu nadnerczy 
  • LH, FSH– nie wnoszą nic do diagnostyki PCOS, a jedynie do wykluczenia innych przyczyn braku miesiączki.

Nie jest zalecane badanie następujących hormonów:

  • estradiolu
  • hormonu antymüllerowskiego (anti-müllerian hormone- AMH)- mimo że jest podwyższony u pacjentek z PCOS, ale jego oznaczenia nic nie wnosi do diagnostyki
  • wolnego testosteronu ze względu na brak wiarygodnych i powtarzalnych wyników
  • siarczanu dehydroepiandrosteronu (dehydroepiandrosterone sulfateDHEAS), gdyż nieznaczne jego podwyższenie nie wpływa na sposób postępowania.

Tagi: PCOS, zespół policystycznych jajników, jajniki policystyczne, jajniki USG, nieregularne miesiączki, trądzik, hirsutyzm, wypadanie włosów, łysienie, testosteron, AMH, FAI, wskaźnik wolnych androgenów

- Ginekologia Endokrynologia -

Powiązane artykuły

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Zostaw komentarz
Imię

- Ginendo -

Najnowsze

Seks a hormony

Co się dzieje z naszymi hormonami, kiedy uprawiamy seks Wiemy o tym, z jakim zadowoleniem, odprężeniem i uczuciem spełnienia...

W jaki sposób jod może wpłynąć na podwyższenie IQ?

Jod jest kluczowym pierwiastkiem do produkcji hormonów tarczycy, a dostarczany jest przede wszystkim z pożywienia. Jego niedobór w pożywieniu powoduje zmniejszenie produkcji...

Za dużo hormonów męskich u kobiet

Skąd się biorą androgeny u kobiet Powszechnie wiadomo, że androgeny, czyli hormony męskie, w tym ich główny przedstawiciel- testosteron,...

Zespół policystycznych jajników czy jajniki policystyczne?

Zdarza się, że pacjentka trafia na rutynowe badanie ultrasonograficzne narządu rodnego, czasem profilaktyczne (choć czasem jest też na nie kierowana z jakiegoś...

Zespół policystycznych jajników- czy da się go wyleczyć?

Jak wspomniałam w poprzednim wpisie, zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyczy 5-12% kobiet i jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń hormonalnych. Charakteryzuje się...